Deprem herkesi aynı anda etkiler, ama herkes aynı hızla hareket edemez. Tekerlekli sandalye kullanan, görme ya da işitme engeli olan, düzenli ilaç ya da elektrikli tıbbi cihaz kullanan kişiler ve yaşlılar için hazırlık birkaç ek adım gerektirir. AFAD, afet çantasının sorumlu olduğunuz kişilerin (bebekler, yaşlılar, engelliler) ve evcil hayvanlarınızın ihtiyaçlarını da içermesi gerektiğini vurgular. Bu yazı, FEMA’nın engelli ve yaşlı bireyler için hazırladığı rehberler ile AFAD önerilerini bir araya getiriyor.

1. Kişisel destek ağı kurun

FEMA’nın ilk önerisi bir kişisel destek ağıdır: afet anında size yardım edebilecek, yakında yaşayan ya da çalışan birkaç kişi. Komşular, akrabalar, arkadaşlar olabilir.

  • Destek ağınızdaki kişilerin ve doktorlarınızın ad ve numaralarını deprem çantanıza koyun.
  • Ağınızdaki en az bir kişinin evinizin yedek anahtarı olsun ve deprem çantanızın yerini bilsin.
  • İlaçlarınızı, cihazlarınızı ve nasıl yardım alabileceğinizi onlarla önceden konuşun; bir tatbikatı birlikte yapın.

Bu bilgileri aile acil durum planı aracına yazıp kart olarak yazdırabilirsiniz; sağlık notları bölümü ilaçlar, alerjiler ve kronik hastalıklar içindir.

2. İlaç ve tıbbi malzeme

  • FEMA, her gün ilaç ya da tıbbi malzeme kullanan kişilerin elinde en az bir haftalık stok bulunmasını önerir. Bu mümkün değilse doktorunuzla ya da eczacınızla konuşun.
  • Reçetelerin, ilaç dozlarının ve tedavi bilgilerinin bir kopyasını çantada saklayın.
  • Elektrikle çalışan bir tıbbi cihaz kullanıyorsanız, uzun bir elektrik kesintisinde ne yapacağınızı doktorunuzla ve cihaz sağlayıcınızla önceden planlayın.

3. Yardımcı cihazlar

  • Gözlük, işitme cihazı ve pilleri, baston, yürüteç gibi araçları yatağınıza yakın ve kolay ulaşılır bir yerde tutun; deprem gece olabilir.
  • Yedek gözlük ve işitme cihazı pilini deprem çantasına ekleyin.
  • Tekerlekli sandalye kullanıyorsanız lastik tamir kiti ve gerekirse yedek iç lastik bulundurun; akülü sandalyeler için şarj planı yapın.

4. Sarsıntı anında

AFAD’ın önerisi: tekerlekli sandalyedeyseniz tekerlekleri kilitleyin, baş ve boynunuzu koruyun. ShakeOut da masa altına geçemeyen kişilerin bulundukları yerde kalıp kollarıyla ya da bir yastık veya kitapla baş ve boyunlarını korumalarını önerir. Yataktaysanız yataktan kalkmayın; başınızı ve boynunuzu yastıkla koruyun.

Genel kurallar herkes için geçerlidir: merdivenlere ya da çıkışa koşmayın, asansör kullanmayın. Ayrıntılar için deprem sırasında yapılacaklara bakın.

5. İletişim ve 112

  • Engelsiz 112: İşitme ya da konuşma engelli bireyler ücretsiz Engelsiz 112 uygulamasıyla 112 Acil Çağrı Merkezi’ne görüntülü görüşme (işaret dili bilen personel) ya da anlık mesaj ile ulaşabilir. Uygulamaya mevcut sağlık sorunlarınızı ve acil durumda aranacak yakınlarınızı önceden kaydedebilirsiniz.
  • Yakınlarınıza haber vermek için kısa mesaj kullanın; şehir dışındaki ortak iletişim kişisini planınıza yazın.
  • Enkaz altında kalırsanız bağırmak sizi çabuk yorar; bir yere vurarak ya da düdük çalarak sesinizi duyurun. Çantanızda bir düdük bulunsun; telefonunuzdaki acil durum düdüğü yedek olabilir.

Tüm numaralar acil numaralar sayfasında.

6. Tahliye planı

  • Binadan nasıl çıkacağınızı önceden belirleyin ve deneyin. Asansör kullanılamayacağı için üst katlarda yaşıyorsanız bina yöneticinizle ve komşularınızla bir yardım planı yapın.
  • Çıkış yollarını eşyalardan arındırın; AFAD da acil çıkış yollarının açık ve işaretli tutulmasını önerir.
  • Yakınınızdaki toplanma alanını ve oraya erişilebilir bir yolu öğrenin.

7. Yaşlı bireyler için ek notlar

FEMA’nın yaşlılar için rehberi de aynı temel adımları vurgular: bir destek ağı, bir haftalık ilaç, reçete kopyaları ve kolayca taşınabilecek bir çanta. Kullandığınız ilaçların bir listesini, kan grubunuzu ve doktorunuzun adını cüzdanınızda taşıyın. Evcil hayvanınız ya da yardımcı hayvanınız varsa onun maması, suyu ve sağlık karnesi de çantada olsun.

Aile üyeleri için: Yaşlı ya da engelli bir yakınınız ayrı yaşıyorsa, onun planını birlikte hazırlayın ve bir deprem sonrasında ona kimin ulaşacağını önceden kararlaştırın. Çocuklarla tatbikat yazımızdaki adımlar büyükanne ve büyükbabalarla da uygulanabilir.