AFAD, büyük bir depremden sonraki ilk 72 saatte yardım ekipleri ulaşana kadar temel ihtiyaçlarınızı kendi başınıza karşılamanız gerekebileceğini hatırlatır. Çantaya ne konacağını deprem çantası listesi yazımızda anlattık. Bu yazı o üç günün kendisi hakkında: su, barınma, haberleşme ve buluşma.

İlk saat: güvenlik ve buluşma

AFAD’ın sıralaması basittir: önce kendi güvenliğinizden emin olun, sonra çevrenizde yardıma ihtiyacı olan var mı bakın. Gaz kokusu alırsanız vanayı kapatın, kapı ve pencereleri açın, binayı hemen terk edin. Ardından acil durum çantanızı alıp mahalle toplanma noktanıza gidin.

Toplanma alanınızı deprem olmadan önce öğrenin. e-Devlet’teki Afet ve Acil Durum Toplanma Alanı Sorgulama hizmetinde haritadan bir nokta seçerek il, ilçe ve mahalle bazında alanları görebilirsiniz; toplanma alanları sayfamızda da yakınınızdakileri arayabilirsiniz. Ailenizle bir de ikinci buluşma noktası kararlaştırın: ilk alana ulaşılamayabilir.

Yolda da AFAD’ın uyarısını unutmayın: cadde ve sokakları acil yardım araçları için boş bırakın.

Barınma: hasarlı binaya girmeyin

Her büyük depremden sonra artçı depremler olur. AFAD, artçıların hasarlı binalara zarar verebileceğini ve sarsıntılar tamamen bitene kadar hasarlı binalara girilmemesi gerektiğini vurgular. CDC de yetkililer güvenli olduğunu söyleyene kadar hasarlı binaya girmemeyi önerir.

Eve dönmeden önce nelere bakacağınızı depremden sonra bina güvenliği yazımızda anlattık. Evinize giremiyorsanız resmî barınma alanları ve çadır kentlerle ilgili duyuruları AFAD’dan ve valilikten izleyin.

Isınmak için dikkatli olun. CDC, taşınabilir jeneratör, kömürlü ya da benzinli cihaz ve kamp ocağının ev, bodrum ya da garaj içinde asla kullanılmamasını ve pencere, kapı ya da havalandırmadan en az 20 feet (yaklaşık 6 metre) uzakta tutulmasını önerir. Işık için mum yerine el feneri kullanın. Telefonunuzda el feneri aracı da var, ama pili idareli kullanın.

Su: güvenli olduğundan emin olun

Depremden sonra şebeke suyu kesilebilir ya da kirlenebilir. Belediyenin duyurusunu bekleyin. CDC’ye göre şişe suyu, kaynatılmış ya da arıtılmış su içmek, yemek yapmak ve kişisel temizlik için güvenlidir.

  • Kaynatma: Berrak suyu 1 dakika fokur fokur kaynatın, soğutup temiz kaplarda saklayın.
  • Çamaşır suyu: Kokusuz, %5–9 sodyum hipoklorit içeren çamaşır suyundan litre başına 2 damla (0,1 mL) ekleyin ve içmeden önce en az 30 dakika bekletin.
  • Bulanık su: Önce temiz bir bez, kâğıt havlu ya da kahve filtresinden süzün ya da çökmesini bekleyin.

Elektrik kesintisinde düzgün soğutulmamış bozulabilir yiyecekleri, kokusu, rengi ya da dokusu değişmiş gıdaları atın.

Haberleşme: kısa mesaj, kısa görüşme

Büyük bir depremden sonra herkes aynı anda arar ve şebeke tıkanır. FCC ve FEMA’nın önerileri:

  • Acil olmayan durumlarda sesli arama yerine kısa mesaj, e-posta ya da sosyal medya kullanın; veri tabanlı hizmetler tıkanıklıktan daha az etkilenir. CDC de aramaları acil durumlara saklamayı, kısa mesajın daha güvenilir olabileceğini söyler.
  • Arama yapmanız gerekiyorsa kısa tutun, yalnızca gerekli bilgiyi verin.
  • Arama bağlanmazsa yeniden aramadan önce 10 saniye bekleyin.
  • Pil: Gerekmedikçe ekran parlaklığını düşürün, kullanmadığınız uygulamaları kapatın ve telefonu uçak moduna alın.

FCC ve FEMA, aile iletişim listesinde şehir dışında yaşayan en az bir kişi bulunmasını önerir: bu kişi aile bireylerine sizden daha kolay ulaşabilir. Herkes durumunu ona bildirir. Bunu aile acil durum planı aracında önceden yazıya dökebilirsiniz. Gerçek bir acil durumda 112’yi arayın.

Resmî bilgiyi takip edin

AFAD, uyarıların radyo ve televizyondan izlenmesini önerir; elektrik ve internet kesildiğinde pilli radyo en güvenilir kaynaktır. Kıyıdaysanız ve güçlü bir sarsıntı hissettiyseniz uyarı beklemeden yüksek bir yere çıkın; ayrıntılar kıyılarımızda tsunami riski yazımızda.

Her artçıda yeniden Çök – Kapan – Tutun uygulayın. Artçıların ne kadar süreceğini artçı sarsıntılar yazımızda anlatıyoruz.

Yardım edin, yardım isteyin

AFAD, önce yakın çevrenizde acil yardıma ihtiyacı olanlara yardım etmenizi, sonra yardım çalışmalarına katılmanızı ister. Yaşlılar, bebekler, hamileler ve engelliler önceliklidir. Kızılhaç’ın hatırlattığı gibi bu günlerde stres ve kaygı hissetmek olağandır; fırsat buldukça yemek yemeye ve uyumaya çalışın, yakınlarınıza iyi olduğunuzu haber verin.