Güçlü bir deprem çoğu zaman uyarısız başlar ve en tehlikeli sarsıntı birkaç saniye ile bir dakika arasında sürer. Bu kısa sürede ne yapacağınızı önceden bilmek, düşünmeden doğru hareketi yapmanızı sağlar. AFAD’ın ve uluslararası tatbikat programlarının (örneğin Great ShakeOut) önerdiği temel hareket aynıdır: Çök – Kapan – Tutun.

Çök – Kapan – Tutun nedir?

  1. Çök: Sarsıntı sizi yere düşürmeden önce ellerinizin ve dizlerinizin üzerine çökün. Bu duruş hem düşmenizi önler hem de gerekirse sürünerek yer değiştirmenize izin verir.
  2. Kapan: Başınızı ve boynunuzu bir kolunuzla koruyun. Yakınınızda sağlam bir masa ya da sehpa varsa altına girin. Yoksa iç duvar dibine, pencerelerden ve devrilebilecek eşyalardan uzağa çökün.
  3. Tutun: Masanın altındaysanız bir elinizle ayağından tutun ve masa kayarsa onunla birlikte hareket edin. Sarsıntı tamamen bitene kadar bu pozisyonda kalın.

Güvenlik ipucu: Sarsıntı sırasında asansöre binmeyin, merdivenlere ve dışarıya koşmayın. Sarsıntı tamamen bitene kadar olduğunuz yerde Çök – Kapan – Tutun.

Bu hareketin amacı, depremlerde yaralanmaların önemli bir kısmına yol açan düşen ve uçan eşyalardan korunmaktır. Sarsıntı sırasında koşmaya, merdivenlere ya da dışarıya çıkmaya çalışmak düşme ve yaralanma riskini artırır.

Farklı ortamlarda

  • Yataktaysanız: Yataktan kalkmayın; yüzüstü dönüp başınızı ve boynunuzu yastıkla koruyun. Üzerinize düşebilecek raf ya da çerçeve varsa sonraki hazırlıkta bunları yerinden kaldırın.
  • Tekerlekli sandalye kullanıyorsanız: Tekerlekleri kilitleyin, öne eğilip başınızı ve boynunuzu kollarınızla koruyun.
  • Mutfaktaysanız: Ocak ve fırından uzaklaşın; sıcak ve kırılabilir eşyalardan uzak bir yerde Çök – Kapan – Tutun uygulayın.
  • Dışarıdaysanız: Binalardan, direklerden, ağaçlardan ve elektrik hatlarından uzak açık bir alana geçin ve çökün.
  • Araç kullanıyorsanız: Güvenli bir şekilde yavaşlayıp köprü, üst geçit ve binalardan uzakta durun; emniyet kemeriniz takılı olarak araçta kalın.
  • Kalabalık bir yerdeyseniz: Çıkışlara koşmayın; olduğunuz yerde çökün ve başınızı koruyun.

Asansörü kullanmayın. Sarsıntı sırasında kapı eşiği, eski evlerde olduğu gibi güvenli bir yer sayılmaz; kapılar sallanarak yaralanmaya yol açabilir.

Sarsıntı bittiğinde

  • Önce kendinizi ve çevrenizdekileri yaralanma açısından kontrol edin.
  • Gaz kokusu alırsanız ateş yakmayın, elektrik düğmelerine dokunmayın; mümkünse vanayı kapatıp binayı terk edin.
  • Binada hasar varsa merdivenleri kullanarak dikkatlice çıkın ve belirlenmiş toplanma alanlarına gidin.
  • Artçı sarsıntılar olabilir; her artçıda yeniden Çök – Kapan – Tutun uygulayın. Artçıların neden ve ne olasılıkla olduğunu artçı sarsıntılar yazımızda anlatıyoruz.
  • Telefon hatlarını acil çağrılar için boş bırakın; yakınlarınıza kısa mesajla haber verin. Resmî duyuruları AFAD’dan izleyin.

Önceden tatbikat yapın

Çök – Kapan – Tutun’u refleks hâline getirmenin yolu, evde ve iş yerinde birkaç kez tatbik etmektir. Her odada sığınabileceğiniz noktayı ve uzak durmanız gereken pencere, dolap ve rafları belirleyin. Dolap ve rafları duvara sabitlemek, düşen eşyalardan korunmanın en etkili yollarından biridir. Aile olarak nerede buluşacağınızı ve kimi arayacağınızı deprem çantası ve aile acil durum planı yazısındaki gibi önceden kararlaştırın.

Son depremleri canlı haritadan izleyebilir, yakınınızdaki toplanma alanlarını buradan bulabilirsiniz.